Kerala Times Bureau
Posthumous claim: മരണമടഞ്ഞ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിലെയും ലോക്കറുകളിലെയും ക്ലെയിമുകൾ 15 ദിവസത്തെ സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള പുതുക്കിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ റിസർവ് ബാങ്ക് വെള്ളിയാഴ്ച പുറപ്പെടുവിച്ചു. കൂടാതെ തീർപ്പാക്കലിലെ കാലതാമസത്തിന് നോമിനികൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാനും നിർദ്ദേശിച്ചു.
മരണമടഞ്ഞ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ക്ലെയിമുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നതിൽ ബാങ്കുകൾ പിന്തുടരുന്ന വ്യത്യസ്ത രീതികൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നതാണ് പുതുക്കിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഉപഭോക്തൃ സേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഡോക്യുമെന്റേഷനെ ലളിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ‘റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (ബാങ്കുകളിലെ മരിച്ചുപോയ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ക്ലെയിമുകൾ പരിഹരിക്കൽ) നിർദ്ദേശങ്ങൾ, 2025’ എന്ന ഭേദഗതി ചെയ്ത നിർദ്ദേശങ്ങൾ കഴിയുന്നത്ര വേഗത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുമെന്ന് കേന്ദ്ര ബാങ്കുകൾ അറിയിച്ചു.
നോമിനി
മരണപ്പെട്ട ഉപഭോക്താവിന്റെ ഡെപ്പോസിറ്റ് അക്കൗണ്ടുകളിലെയും സേഫ് ഡെപ്പോസിറ്റ് ലോക്കറിലെയും മരണപ്പെട്ട ഉപഭോക്താവിന്റെ സേഫ് കസ്റ്റഡിയിലുള്ള വസ്തുക്കളിലെയും ക്ലെയിമുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് നിർദ്ദേശങ്ങൾ. ഒരു നിക്ഷേപകൻ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിട്ടുള്ളതോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സർവൈവർഷിപ്പ് ക്ലോസ് ഉപയോഗിച്ച് അക്കൗണ്ട് തുറന്നിട്ടുള്ളതോ ആയ ഒരു നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ടിൽ, നിക്ഷേപകന്റെ മരണശേഷം കുടിശ്ശിക തുക നോമിനിക്ക്/സർവൈവർമാർക്ക് നൽകുന്നത് ഒരു ബാങ്കിന്റെ ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് സാധുവായ ഒരു ഡിസ്ചാർജ് ആയി കണക്കാക്കുമെന്ന് ആർബിഐ പറഞ്ഞു .
അക്കൗണ്ടുകളിൽ നോമിനി/സർവൈവർഷിപ്പ് ക്ലോസ് ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ, നൽകേണ്ട ആകെ തുക പരിധിയേക്കാൾ കുറവാണെങ്കിൽ ക്ലെയിമുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നതിന് ലളിതമായ ഒരു നടപടിക്രമം സ്വീകരിക്കാൻ ബാങ്കുകളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരു സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ കാര്യത്തിൽ 5 ലക്ഷം രൂപയും മറ്റേതെങ്കിലും ബാങ്കിന്റെ കാര്യത്തിൽ 15 ലക്ഷം രൂപയോ അല്ലെങ്കിൽ സഹകരണ ബാങ്ക് ഉൾപ്പെടെ ബാങ്ക് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ഉയർന്ന പരിധിയോ ആണത്.
പരിധിക്ക് മുകളിൽ
പരിധി പരിധിക്ക് മുകളിലാണെങ്കിൽ, പിന്തുടർച്ചാവകാശ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ നിയമപരമായ അവകാശി സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പോലുള്ള അധിക രേഖകൾ ബാങ്കിന് ആവശ്യപ്പെടാം. ആർബിഐയുടെ ഏറ്റവും പുതിയ നിർദ്ദേശങ്ങളിൽ ലളിതവൽക്കരിച്ച നടപടിക്രമങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത ക്ലെയിമുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങളും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ട ഉപഭോക്താവ് സേഫ് ഡെപ്പോസിറ്റ് ലോക്കറിലും സേഫ് കസ്റ്റഡിയിലുള്ള വസ്തുക്കളിലും ക്ലെയിമുകൾ തീർപ്പാക്കുന്നതിന് പാലിക്കേണ്ട മാനദണ്ഡങ്ങളും ഇത് വിശദമാക്കുന്നു.
തീർപ്പാക്കേണ്ട കാലയളവ്
മരണപ്പെട്ട ഉപഭോക്താവിന്റെ നിക്ഷേപ അക്കൗണ്ടുകളിലെ ക്ലെയിം, ക്ലെയിമുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ആവശ്യമായ രേഖകളും ലഭിച്ച തീയതി മുതൽ 15 കലണ്ടർ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കണമെന്ന് ആർബിഐ പറഞ്ഞു. “സേഫ് ഡെപ്പോസിറ്റ് ലോക്കർ/വസ്തുക്കൾ സേഫ് കസ്റ്റഡിയിലാണെങ്കിൽ, ആവശ്യമായ എല്ലാ രേഖകളും ലഭിച്ച് 15 കലണ്ടർ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ബാങ്ക് ക്ലെയിം പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുകയും ലോക്കറിന്റെയും സാധനങ്ങളുടെയും ഇൻവെന്ററി നടത്തുന്നതിനുള്ള തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്നതിനായി അവകാശവാദിയുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും വേണം,” സെൻട്രൽ ബാങ്ക് പറഞ്ഞു.
നഷ്ടപരിഹാരം
നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ നിക്ഷേപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും ക്ലെയിം തീർപ്പാക്കിയില്ലെങ്കിൽ, അത്തരം കാലതാമസത്തിനുള്ള കാരണങ്ങൾ ബാങ്ക് അവകാശവാദിയെ/കക്ഷികളെ അറിയിക്കണമെന്ന് ആർബിഐ പറഞ്ഞു. “കൂടാതെ, ബാങ്കിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള കാലതാമസമുണ്ടായാൽ, കാലതാമസ കാലയളവിലെ സെറ്റിൽമെന്റ് തുകയ്ക്ക് നിലവിലുള്ള ബാങ്ക് നിരക്കിൽ കുറയാത്ത നിരക്കിൽ + പ്രതിവർഷം 4 ശതമാനം പലിശയുടെ രൂപത്തിൽ ബാങ്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകും,” എന്നും നിർദ്ദേശങ്ങളിൽ പറയുന്നു. സേഫ് ഡെപ്പോസിറ്റ് ലോക്കർ/സേഫ് കസ്റ്റഡിയിലുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ലെയിമുകൾക്ക്, സമയപരിധി പാലിക്കാത്ത സന്ദർഭങ്ങളിൽ, കാലതാമസം നേരിടുന്ന ഓരോ ദിവസത്തിനും ബാങ്ക് അവകാശവാദിക്ക്/കക്ഷികൾക്ക് 5,000 രൂപ നിരക്കിൽ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
പുതുക്കിയ വ്യവസ്ഥകളിൽ വന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങൾ:
- സഹകരണ ബാങ്കുകളിൽ 5 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് താഴെ, മറ്റു ബാങ്കുകളിൽ 15 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് താഴെയുള്ള ബാലൻസുകൾ നോമിനിയോ, ജോയിന്റ് അക്കൗണ്ട് ഉടമയോ ഇല്ലെങ്കിൽ പോലും നിയമപരമായ അവകാശികൾക്ക് കുടിശ്ശികയും പ്രമാണങ്ങളും കൂടാതെ ക്ലെയിം ചെയ്യാം.
- ഈ പരിധിക്കപ്പുറം തുകയുണ്ടെങ്കില് അധിക രേഖകൾ നൽകണം. ബാങ്ക് ഭാഗത്ത് താമസമുണ്ടായാൽ പ്രതിവർഷം 4% വിഹിതത്തിൽ നഷ്ടപരിഹാര നിലവാരം നൽകണം.
- സേഫ് ഡെപ്പോസിറ്റ് ലോക്കർ/സേഫ് കസ്റ്റഡിയിലുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്ലെയിമുകൾക്ക്, സമയപരിധി പാലിക്കാത്ത സന്ദർഭങ്ങളിൽ, കാലതാമസം നേരിടുന്ന ഓരോ ദിവസത്തിനും ബാങ്ക് അവകാശവാദിക്ക്/കക്ഷികൾക്ക് 5,000 രൂപ നിരക്കിൽ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
- നോമിനി, ജോയന്റ് അക്കൗണ്ട് ഹോൾഡർ ഉള്ളുണ്ടെങ്കിൽ മരണം സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, നോമിനിയുടെ തിരിച്ചറിയൽ രേഖ തുടങ്ങിയ രേഖകൾ മാത്രം മതിയാകും.
- നോമിനി/ജോയിന്റ് ഹോൾഡർ ഇല്ലെങ്കിൽ നഷ്ടപരിഹാര ബോണ്ട്, അവകാശികളുടെ എതിർപ്പില്ലാരേഖ, നിയമപരമായ അവകാശി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് എന്നിവ ബാങ്കിന് നൽകണം.
- വിൽപത്രമുണ്ടെങ്കിൽ കോടതിയുടെ അംഗീകാരം അനുസരിച്ച് കൃത്യമായ സെറ്റിൽമെന്റ് ബാങ്കുകൾ നടത്തും.
- ക്ലെയിം തീർപ്പാക്കിയ ശേഷവും മറ്റേതെങ്കിലും തുക അക്കൗണ്ടിൽ വന്നാൽ അക്കൗണ്ടുടമയുടെ മരണ വിവരം സ്ഥിരീകരിച്ച് അയച്ചയാളിന് തിരിച്ചടക്കും.
- ജോയിന്റ് അക്കൗണ്ടുകളിൽ ഒക്കെ എല്ലാ ഉടമകളും മരിച്ച ശേഷം മാത്രമേ നോമിനികൾക്ക് അവകാശമുണ്ടാകൂ.
